4 Avqust 2003 il: Azərbaycan dövlətçiliyində yeni səhifənin başlanğıcı
Azərbaycanın dövlətçilik tarixində elə qərarlar var ki, onlar yalnız müəyyən idarəetmə mərhələlərinin dəyişməsi ilə deyil, bütövlükdə dövlətin gələcək siyasi arxitekturasının qurulması ilə nəticələnir. 2003-cü il 4 avqust tarixində Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin növbədənkənar sessiyasında İlham Əliyevin Baş nazir vəzifəsinə təyinatının təsdiqlənməsi məhz bu cür dönüş nöqtələrindən biri kimi tarixə düşdü. Bu qərar təkcə idarəetmədə kadr islahatı kimi yox, həm də milli liderlik konsepsiyasının yeni mərhələyə keçidi, siyasi ardıcıllığın, strateji planlamanın və idarəetmədə institutlaşmanın praktiki ifadəsi kimi dəyərləndirilməlidir. Bu qərar mahiyyətcə yalnız inzibati vəzifə bölgüsünü müəyyən edən bir hüquqi akt deyildi – bu, Azərbaycanın gələcək inkişaf xəttini müəyyənləşdirən strateji və siyasi uzaqgörənlik nümunəsi idi.
İlham Əliyevin həmin dövrdə Baş nazir vəzifəsinə irəli sürülməsi təsadüfi və ya texniki xarakterli bir qərar deyildi. Bu addım Azərbaycan dövlətinin rəhbərliyində ardıcıllıq prinsipinin qorunması və gələcək nəsil siyasi liderliyinin əsaslarının möhkəmləndirilməsi məqsədi daşıyırdı. İlham Əliyev artıq həmin vaxta qədər həm siyasi, həm də beynəlxalq diplomatik müstəvidə kifayət qədər ciddi təcrübə toplamışdı. Onun ARDNŞ-dəki fəaliyyəti yalnız iqtisadi idarəetmə bacarığını deyil, həm də milli maraqların qorunması sahəsində prinsipial mövqeyini ortaya qoymuşdu. Enerji sahəsində qlobal layihələrin icrası, regional əməkdaşlıq çərçivəsində strateji təşəbbüslərin irəli sürülməsi və onların səmərəli həyata keçirilməsi Azərbaycanın dövlət maraqlarının beynəlxalq müstəvidə müdafiəsi baxımından əhəmiyyətli idi. Eyni zamanda, İlham Əliyevin Avropa Şurası Parlament Assambleyasındakı fəaliyyəti Azərbaycanın haqlı mövqeyinin beynəlxalq səviyyədə təbliği və müdafiəsi baxımından mühüm töhfələr vermişdi.
Baş nazir təyinatı ilə İlham Əliyev idarəetmədə daha aktiv rol almağa başladı və bu vəzifə onun qarşıdan gələn mərhələdə daha yüksək məsuliyyət daşıyan mövqeyə keçidi üçün strateji platforma rolunu oynadı. Bu təyinat, əslində, idarəetmədə sabitlik, peşəkarlıq və milli strateji xəttin davamlılığına hesablanmış uzaqgörən bir qərar idi. Sonrakı hadisələr – həmin ilin oktyabrında İlham Əliyevin Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilməsi və bu gündən etibarən onun liderliyi ilə həyata keçirilmiş çoxşaxəli islahatlar – bu qərarın nə qədər düzgün və tarixi mahiyyət daşıyan addım olduğunu bir daha sübut etdi.
Bu gün, 2003-cü ildə verilmiş həmin qərarın bəhrələri Azərbaycan dövlətinin inkişafı, ərazi bütövlüyünün bərpası, iqtisadi təhlükəsizlik və regional liderlik mövqeyi kimi konkret nəticələrdə özünü tam şəkildə göstərir. İlham Əliyevin Prezidentliyi dövründə Azərbaycanın siyasi xəritəsi dəyişdi: Qarabağ və Şərqi Zəngəzur düşmən işğalından azad olundu, Vətən müharibəsində tarixi Qələbə qazanıldı, bölgədə yeni geosiyasi reallıq yarandı. Hərbi qələbə ilə yanaşı, bu uğurun diplomatik və informasiya müstəvisində də təmkinlə və ardıcıl şəkildə əldə olunması, məhz çevik idarəetmə strategiyasının və uzaqgörən siyasi liderliyin nəticəsidir.
İqtisadi sahədə də fundamental dəyişikliklər baş verdi. Azərbaycan artıq neft ixrac edən ölkədən, eyni zamanda tranzit, nəqliyyat və enerji təhlükəsizliyi mərkəzinə çevrilmişdir. TANAP, TAP, Bakı-Tbilisi-Ceyhan, Bakı-Tbilisi-Qars kimi strateji layihələrdə aparıcı rol, COP29 kimi beynəlxalq tədbirlərin Bakıda keçirilməsi ölkənin beynəlxalq imicini dəyişdi. İlham Əliyevin rəhbərliyi altında Azərbaycan diplomatik müstəvidə neytral və çoxqütblü dünya düzənində öz maraqlarını qətiyyətlə qoruyan müstəqil aktora çevrildi.
Bütün bu faktlar göstərir ki, 2003-cü il 4 avqust qərarı – İlham Əliyevin Baş nazir vəzifəsinə təyinatı – ölkənin strateji gələcəyinə ünvanlanmış, dövlət idarəetməsində ardıcıllığı, sabitliyi və peşəkarlığı əsas götürən siyasi iradənin ifadəsi idi. Bu qərar bir tərəfdən yeni nəslin siyasi liderliyə inteqrasiyasına yol açdı, digər tərəfdən isə müstəqilliyin qorunması və möhkəmləndirilməsi üçün zəruri olan idarəetmə vəhdətini təmin etdi. Tarix sübut etdi ki, bu uzaqgörən qərar təkcə keçidin deyil, həm də yüksəlişin başlanğıcı idi.
Tövsiyə edilən ədəbiyyat:
- Siyasət zirvəsində / tərt. E. Nəsibov ; elmi red. S. M. Qəndilov. - Bakı : Yurd NPB, 2004. - 439 s.
- İlham Əliyev: Heç bir təzyiq məni öz yolumdan çəkindirə bilməz / Ana Vətən Partiyasının Siyasi Araşdırmalar Mərkəzi və Mətbuat Xidməti ; bur. məsul F. R. Ağamalı. - Bakı : OSKAR NPM, 2003. - 236 s.
- Andriyanov, Viktor Ivanovich. Ilham Aliyev / V. I. Andriyanov, H. Miralamov ; penterj. V. Pogadayev. - w. c. : w. p., 2018. - 343 p.
- Wilson, Graeme. Ilham: Portrait of a President / G. H. Wilson ; ed. B. Saunders [et al.]. - London : Media Prima, 2011. - 520 p.