Prezident Kitabxanası öz fondlarında qorunan ən qədim kitab artefaktını geniş ictimaiyyətə təqdim edib. Uzun illər Nadir kitablar fondunda mühafizə olunan bu nəşr bu gün ilk dəfə oxucuların diqqətinə çatdırılıb. Söhbət yaşı dörd əsrdən artıq olan qiymətli bir relikviyadan gedir.

Oxucuların diqqətinə 1591-ci ildə İtaliyada nəşr olunmuş “Historia di Parma” (“Parmanın tarixi”) kitabı təqdim olunur. Bu nadir nəşr əsrlərin sınağından keçərək müxtəlif dövrlərin və tarixi mərhələlərin dəyişməsini adlayıb və günümüzədək qorunub saxlanılıb. Bu gün o, haqlı olaraq təkcə Prezident Kitabxanasının fondlarında deyil, ümumilikdə Azərbaycan Respublikası ərazisində qorunan ən qədim çap nəşri hesab olunur.

Kitabın tarixi dəyəri dövlət səviyyəsində də tanınıb — nəşr Azərbaycanın kitab abidələrinin reyestrinə daxil edilib. “Historia di Parma” sadəcə qədim kitab deyil. Bu, İntibah dövrünün canlı yadigarı və bu gün Azərbaycanda qorunan ən diqqətəlayiq kitab xəzinələrindən biridir.

Əsərin müəllifi tanınmış italyan alimi, hüquqşünas və tarixçi Bonaventura Ancelidir. Onun “Parma şəhərinin tarixi və Parma çayının təsviri” adlı əsəri şəhərin ilk fundamental salnaməsi hesab olunur.
Nəşr səkkiz hissədən ibarətdir və Parma şəhərinin formalaşması, onun tarixi inkişafı, eləcə də regionun taleyində mühüm rol oynamış Parma çayının əhəmiyyəti haqqında ətraflı məlumat verir. Bu əsər sadəcə kitab deyil — əsrlər boyunca şəhərin yaddaşını yaşadan əsl dövr sənədidir.

Kitabın fiziki görünüşü də xüsusi təəssürat yaradır. Qarşımızda müasir tipografiyaların yaranmasından xeyli əvvəl hazırlanmış, İntibah dövrü kitab çapı sənətinin nadir nümunəsi dayanır. Nüsxə XVI–XVII əsrlərin qovşağı üçün səciyyəvi olan, əl işi təbii dəri ilə cildlənmişdir. Zərif qızıl basma nəşrin yüksək statusunu vurğulayır, renessans tipografiyalarının ənənələrinə uyğun hazırlanmış qalın əl istehsalı kağız isə kitabın əsrlər boyu yaxşı vəziyyətdə qorunmasına imkan verib.

Bu gün həmin qiymətli nüsxə Prezident Kitabxanasının Nadir kitablar fondunda, qorunması üçün bütün zəruri şəraitin təmin edildiyi xüsusi şüşəli sərgi vitrinində mühafizə olunur.
Bu nadir kitabı görmək üçün İtaliyaya getməyə və ya qapalı arxivlərə müraciət etməyə ehtiyac yoxdur. Prezident Kitabxanası bu unikal nəşrə həsr olunmuş xüsusi videoçarx hazırlayıb və bununla da geniş auditoriyaya tarixə toxunmaq imkanı yaradıb.

Videoçarxda kitabın yaranma tarixi, müəllifinin şəxsiyyəti və bu əsərin Parma tarixinin öyrənilməsi baxımından əhəmiyyəti haqqında məlumat verilir. Tamaşaçılar ölkənin ən qədim nəşrinin nadir görüntülərini görə, onun məzmunu ilə tanış ola və sanki bu nadir kitabın tarixinin başlandığı uzaq 1591-ci ilə qısa bir səyahət edə bilərlər.